Ile prawdy w post-prawdzie?

“Otwarta edukacja w czasach post-prawdy. W co wierzyć? Jak uczyć? “ To temat ostatniego spotkania na TechKlubie Fundacji Hacklag w Białymstoku zorganizowanego przez Fundację SocLab i Federację Białystok.

TechKlub Białystok to comiesięczne, nieformalne spotkania – w każdą pierwszą środę miesiąca, na których organizacje pozarządowe, samorządowcy i przedstawiciele świata nowoczesnych technologii rozmawiają o tym jak można wykorzystywać technologie do rozwiązywania problemów społecznych i codziennej pracy organizacji.

Ostatnie marcowe spotkanie skierowane było, przede wszystkim, do osób zajmujących się edukacją dzieci i młodzieży. Warsztaty z elementami prelekcji prowadziły: Agata Łuczyńska – Fundacja Szkoła z Klasą* Katarzyna Górkiewicz – Centrum Edukacji Obywatelskiej** i Artur Brzeziński – Pracownia Psychoterapii i Psychoedukacji INTEGRA i Centrum Edukacji Nauczycieli ***

Post-prawda najważniejszym słowem w 2016 roku.

Czym jest post-prawda czyli popularnie zwane fake news? Są to nieprawdziwe, zmanipulowane fakty przekazywane w mediach informacyjnych oraz mediach społecznościowych. Ich zamiarem jest wzbudzenie emocji i wprowadzenie odbiorców w błąd. Często w celu uzyskania zysku finansowego lub politycznego. W opisywanym świecie fakty nie mają znaczenia. Liczą się emocje osobiste i przekonania.

Przykładem takiej zmanipulowanej informacji, która wywołała duże zamieszanie w świecie była “Sprawa Lisy”.W mediach rosyjskich podano informację, że rzekomo w Berlinie dokonano gwałtu, którego ofiarą miała paść dziewczyna rosyjskiego pochodzenia. Doprowadziło to do napięć pomiędzy niemieckim i rosyjskim ministrem spraw zagranicznych. Na ulicach Berlina doszło do gwałtownych demonstracji.

Jak radzić sobie z fake newsami?

Należy czytać nie tylko nagłówki i leady. Nagłówki to najłatwiejszy sposób na dezinformację. Trzeba uważać na emocjonalny język. Podane wiadomości, im więcej budzą emocji, tym częściej są udostępniane. Wtedy koniecznie trzeba sprawdzić czy inne źródła też podają tę informację. Sprawdzaj źródło i autora tekstu. Dużo stron podszywa się pod prawdziwe i znane źródła. Na przykład oryginalna strona: abcnews.go.com, fałszywa: abcnews.com.co. Jeśli autor pisze wiadomość i twierdzi że był tam osobiście, sprawdź jaki jest związek piszącego z tym miejscem. Do zlokalizowania miejsca wykorzystaj: Google earth, Street View lub Wikimapia. Należy sprawdzić czy zgadza się czas i czy zamieszczone zdjęcie jest oryginalne. Do tego można wykorzystać: Reverse image search lub Tineye. Autorzy fake newsów często wykorzystują sfałszowane zdjęcia (Photoshop).

Na zakończenie prelekcji uczestnicy zostali podzieleni na trzyosobowe grupy. Otrzymali artykuły, w których mieli wskazać zmanipulowane informacje. Wszystkie grupy, po zastanowieniu się i sprawdzeniu źródeł tych informacji wskazały błędy. W jednym z artykułów, który dotyczył ucieczki Żydów do Ameryki, wiosną 1939 roku dołączono zdjęcie roześmianych ludzi, jak gdyby płynęli na wycieczkę. Podana data też nie odpowiadała rzeczywistości .

Obecnie, kiedy większość młodych ludzi czerpie informacje z internetowych mediów społecznościowych, facebook jest największym polem rażenia. Warto kierować się zdrowym rozsądkiem. Należy pamiętać, że zanim jakąś wiadomość przekażemy dalej, trzeba ją sprawdzić u innego źródła. Każde udostępnienie uwiarygadnia historię i wtedy każda plotka zamienia się w pewną informację.

Było to bardzo ciekawe i pouczające spotkanie.


* Agata Łuczyńska (Fundacja Szkoła z Klasą) – współzałożycielka oraz Prezes Zarządu Fundacji Szkoła z Klasą, absolwentka Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW, Szkoły Trenerów Organizacji Pozarządowych oraz studiów dla menedżerów organizacji pozarządowych Promengo. Od 2009 roku zajmuje się doskonaleniem zawodowym nauczycieli. W 2014 roku wpisana na listę New Europe 100, ogłoszoną przez Res Publica, Fundusz Wyszehradzki, Financial Times i Google.

**Katarzyna Górkiewicz (Centrum Edukacji Obywatelskiej) – trenerka i autorka materiałów edukacyjnych. Członkini prezydium Komisji Dialogu Społecznego ds. Edukacji m. st. Warszawy oraz członkini Rady Programowej Warszawskiego Programu Edukacji Kulturalnej. Od dziesięciu lat współpracuje z organizacjami pozarządowymi i instytucjami kultury, angażując się w projekty edukacyjne. W latach 2010 – 2014 była związana z Centrum Nauki Kopernik i międzynarodowym programem Klubów Młodego Odkrywcy. Od 2014 roku w Centrum Edukacji Obywatelskiej koordynuje projekty badawcze i edukacyjne, specjalizując się w tematyce środowisk uczenia (się).

***Artur Brzeziński (Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku) – konsultant ds. edukacji obywatelskiej i historycznej w Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku, coach i terapeuta w nurcie krótkoterminowej terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach, autor wielu publikacji i projektów edukacyjnych. Prowadzi szkolenia m.in. z zakresu rozwijania umiejętności intra i interpersonalnych, wykorzystywania twórczego i krytycznego myślenia w radzeniu sobie z wyzwaniami zawodowymi i osobistymi.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *